به گزارش خبرگزاری حوزه، در این نوشتار به این سوال و شبهه میپردازیم که آیا مردم در نظام اسلامی نقشی دارند یا خیر؟
برای پیمودن مسیر تمدنسازی اسلامی، تمسک به سیره و آموزههای امیرالمؤمنین علیهالسلام ضرورتی انکارناپذیر است.
در مکتب علوی، یکی از پایههای اساسی حکومت دینی، حضور و نقشآفرینی مردم است؛ اصلی که هم در شکلگیری و هم در تداوم نظام اسلامی تأثیری تعیینکننده دارد. این معنا در اندیشه و بیانات آیتاللهالعظمی خامنهای تبیینی عمیق و جامع یافته است.
جایگاه مردم در اندیشه علوی از نگاه رهبر انقلاب
آیتالله خامنهای با استناد به فرمایش تاریخی امیرالمؤمنین(ع) که میفرمایند: «لولا حضورُ الحاضرِ و قیامُ الحجةِ بوجود الناصر... لَألقیتُ حَبلَها علی غارِبِها»
به روشنی بر دو حقیقت اساسی تأکید میورزند: نقش مردم و مسئولیت حاکم در برابر آنان.
از دیدگاه ایشان، این حضور و همراهی مردم است که پذیرش حکومت را بر حاکمِ متعهد واجب میکند. ایشان تأکید دارند که حتی شخصیتی والا مانند امیرالمؤمنین(ع) در صورت نبود همراهی مردم، خود را در پذیرش مسئولیت محق و موظف نمیدانست.
این حضور صرفاً یک امکان نیست، بلکه حقی برای مردم در تعیین سرنوشت خویش محسوب میشود. رهبر انقلاب این بینش را با استناد به کلام دیگر امیرالمؤمنین(ع) عمق میبخشند:
«لیس امرٌ و إن عظمت فی الحق منزلتُهُ... بفوقٍ أن یُعانَ علی ما حمَّلَهُ اللهُ مِن حقِّهِ».
به باور ایشان، هیچکس با بالاترین درجات ایمان و علم از یاری و همراهی مردم بینیاز نیست، و این نیاز شامل همه اقشار جامعه میشود. ایشان این حقیقت را در پرتو آیهی شریفهی «هوَ الّذی أیّدک بنصره و بالمؤمنین» تفسیر کرده و تأکید میکنند که مؤمنان همان کسانیاند که نظام اسلامی را پابرجا نگه داشته و زمینهی تحقق آرمانهای بزرگ آن را هموار میسازند.
از دیدگاه آیتاللهالعظمی خامنهای، مردمگرایی در نظام اسلامی نه شعاری سیاسی، بلکه ریشه در بنمایههای مستحکم دینی دارد. ایشان بر این باورند که مردمسالاری دینی فلسفه و مبنایی عمیق دارد که از متن اسلام برخاسته است. به تعبیر ایشان، مردمگرایی در نظام اسلامی ریشهای اسلامی دارد؛ وقتی میگوییم «نظام اسلامی»، امکان ندارد که مردم نادیده گرفته شوند، زیرا پایه و اساس حق مردم در این انتخاب، خودِ اسلام است.
این نگاه ریشهدار در عصر حاضر توسط حضرت امام خمینی(ره) در قالب نظام جمهوری اسلامی تجلی یافت. از نگاه آیتالله خامنهای، امام خمینی(ره) بهعنوان پیرو راستین امیرالمؤمنین(ع)، به معنای حقیقی کلمه به اصالت عنصر مردم در نظام اسلامی معتقد بود و به آنان آموخت که حضورشان در صحنه، معجزهآفرین است.
آیتالله خامنهای در تبیین مکتب سیاسی امام خمینی(ره)، مردم را در چهار عرصهی اصلی مورد توجه ایشان برمیشمرند:
۱. عرصهی تعیینکنندگی رأی مردم؛
۲. عرصهی تکلیف مسئولان در قبال مردم؛
۳. عرصهی بهرهبرداری از اندیشه و عمل مردم؛
۴. عرصهی آگاهسازی دائمی مردم.
در نهایت، از دیدگاه آیتاللهالعظمی خامنهای، رسیدن به هدفهای اسلامی ــ از شکلگیری نظام اسلامی تا نیل به تمدن نوین اسلامی ــ جز با حضور، توجه و اقدام مردم امکانپذیر نیست. به باور ایشان، مسئلهی مردم یک اصل بنیادین اسلامی است که بدون آن نهتنها دستیابی به اهداف متعالی ممکن نیست، بلکه حیات و پویایی نظام اسلامی نیز با خطر مواجه خواهد شد.
ویژهنامه چندرسانهای ماهنامه شبهات
نظر شما